Một cơ sở trường học tại Canterbury (New Zealand) đã buộc phải cắt hoàn toàn nguồn nước chính sau khi giếng khoan tại đây bị ô nhiễm nitrate nghiêm trọng, theo các tài liệu thu thập được bởi 1News.
Cơ sở vệ tinh Lagmhor, thuộc Trường Ashburton Borough, đã phải chở nước sinh hoạt tạm thời từ nơi khác về sử dụng trong suốt một năm rưỡi qua. Ban giám hiệu nhà trường đã nhận được cảnh báo về nguồn nước không an toàn từ tháng 2/2025.
Quy chuẩn Mức tối đa cho phép (MAV) đối với Nitrate-N là 11,3 mg/L nước. Tuy nhiên, nguồn nước tại trường từng ghi nhận mức đỉnh lên tới 11,5 mg/L.
Nitrate trong nước không màu, không mùi và không vị. Nếu tiêu thụ ở mức độ nhất định, chất này có thể gây ra "hội chứng em bé xanh" (thiếu oxy trong máu) ở trẻ dưới 6 tháng tuổi. Các nhà khoa học vẫn đang tranh luận về việc liệu nồng độ nitrate cao có làm tăng nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng hay không.
Nguyên nhân nitrate ngấm vào nước ngầm cũng đang gây ra nhiều tranh cãi, nhưng theo Phó Giáo sư Tim Chambers từ Đại học Canterbury, hoạt động sản xuất nông nghiệp là yếu tố chính. Phân bón nitơ là thành phần cốt lõi giúp cây trồng phát triển, kết hợp với chất thải gia súc ngấm xuống lòng đất và chảy ra các sông hồ.
Tài liệu hé lộ quy mô khủng hoảng nitrate
Các tài liệu thu thập từ Bộ Giáo dục New Zealand theo Luật Thông tin Chính thức (OIA) cho thấy tính chất nghiêm trọng của vấn đề tại Canterbury.
Email nội bộ tiết lộ các quan chức Bộ Giáo dục đã mất nhiều tháng cân nhắc phương án xử lý và cuối cùng quyết định khoan sâu hơn để tìm nguồn nước sạch. Cố vấn trưởng nhóm dịch vụ nước thuộc Bộ Giáo dục ủng hộ phương án này nhưng cũng đưa ra cảnh báo: "Các tầng chứa nước sâu hơn thường có nồng độ Nitrate-N thấp hơn, nhưng thực tế cho thấy nồng độ nitrate đang tăng đều ở mọi tầng nước."
Giếng nước của trường đã bị đóng cửa vào tháng 2/2025 sau khi kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ nitrate đạt mức 11,5 mg/L. (Nguồn: Cung cấp)Giếng nước bị ô nhiễm ban đầu của trường chỉ sâu 29 mét. Bộ Giáo dục đã quyết định khoan giếng mới sâu gấp 4 lần. Đến tháng 4/2026, một công ty khoan địa phương đã chạm tới tầng chứa nước thứ ba ở độ sâu 119,5 mét.
Tuy nhiên, kết quả kiểm tra nguồn nước mới vẫn cho thấy nồng độ Nitrate-N ở mức đáng ngại: 3,86 mg/L (khoảng 1/3 mức tối đa cho phép). Dù nằm trong giới hạn pháp lý, con số này vẫn khiến chuyên gia Tim Chambers lo ngại.
"Thật đáng báo động khi phải khoan sâu tới 120 mét chỉ để lấy nguồn nước vừa đủ đạt tiêu chuẩn an toàn," ông Chambers nhận định. "Rất nhiều người dân trên khắp cả nước, đặc biệt là ở Canterbury, không đủ điều kiện tài chính để khoan giếng sâu 120 mét tìm nước uống."
Sức khỏe của học sinh và nhân viên là ‘ưu tiên hàng đầu’
Hội đồng nhà trường nhấn mạnh sức khỏe và sự an toàn của học sinh cùng nhân viên luôn là "ưu tiên hàng đầu". Dù từ chối phỏng vấn, đại diện nhà trường khẳng định trong một tuyên bố rằng họ đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục để xử lý triệt để: "Nước uống an toàn luôn được cung cấp đầy đủ cho cộng đồng Trường Lagmhor trong suốt thời gian qua."
Cơ sở vệ tinh Lagmhor, thuộc Trường Ashburton Borough. (Nguồn: 1News)Bộ Giáo dục cho biết đã hoàn tất thiết kế hệ thống lọc và lưu trữ nước vĩnh viễn cho trường. Trong thời gian chờ đợi, nước sạch tiếp tục được chở từ nơi khác đến và lưu trữ trong bể chứa tại chỗ.
"Chúng tôi đang tiến hành đấu thầu để hoàn thành công trình trong vài tháng tới," người phát ngôn của Bộ cho biết, đồng thời nhấn mạnh nồng độ nitrate ở giếng khoan mới đạt đầy đủ tiêu chuẩn nước uống hiện hành.
‘Báo động đỏ’ về ô nhiễm nước ngầm tại Canterbury
Cơ quan quản lý Môi trường Canterbury (ECan) cũng ghi nhận nồng độ nitrate tăng cao tại nhiều giếng khoan khác trong khu vực những năm gần đây. Dr. Elaine Moriarty, Trưởng bộ phận Khoa học Nước và Đất của ECan, cho biết cơ quan này đang theo dõi xu hướng 10 năm qua thông qua các khảo sát nước ngầm: "Báo cáo mới nhất cho thấy 62% số giếng được kiểm tra có xu hướng tăng nồng độ nitrate."
Ông Peter Trolove, một nhà hoạt động bảo vệ môi trường nước ngọt địa phương, nhận định sự cố tại Lagmhor là "báo động đỏ về khủng hoảng nitrate ở Canterbury". (Nguồn: 1News)Thực trạng này khiến ông Peter Trolove, một nhà hoạt động vì môi trường nước ngọt địa phương, không khỏi băn khoăn. Ông cho rằng sự cố tại trường học này là "bài học điển hình" có thể lặp lại ở nhiều nơi khác trong vùng.
"Đây là hồi chuông cảnh báo đỉnh điểm về khủng hoảng nitrate tại Canterbury," ông Trolove phát biểu.
Đại diện ECan khẳng định đã nắm được tình hình và triển khai "Kế hoạch hành động vì nước uống". Tuy nhiên, bà Moriarty lưu ý: "Phải mất nhiều thập kỷ nồng độ nitrate mới tích tụ đến mức như hôm nay. Tùy thuộc vào loại đất, đặc tính tầng nước và việc cải thiện sử dụng đất, sẽ cần một khoảng thời gian dài để nồng độ nitrate giảm xuống hoặc ổn định — đặc biệt là ở tầng nước ngầm sâu."
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang