Cuộc chiến pháp lý kéo dài hai thập kỷ giữa chủ một mỏ đá và Hội đồng Quận Whangārei liên quan đến cáo buộc sơ suất đã khép lại với thất bại nặng nề dành cho vị chủ mỏ, sau khi Tòa án Tối cao quyết định hủy bỏ khoản tiền bồi thường thiệt hại trị giá 4,2 triệu NZD được tuyên trước đó.
Chủ mỏ đá Malcolm James (Jimmy) Daisley thất bại ở phút chót, Tòa tối cao hủy phán quyết bồi thường 4,2 triệu NZDÔng Malcolm James (Jimmy) Daisley đã có một cuộc tranh chấp pháp lý dai dẳng với Hội đồng Quận Whangārei liên quan đến mỏ đá tổng hợp thương mại của mình tại đường Knight Rd, gần Whangārei.
Trước đó, ông Daisley từng được Tòa án Tối cao tuyên thắng kiện, nhận 4,2 triệu NZD tiền bồi thường từ Hội đồng Quận Whangārei vì lỗi hành vi hành chính sai phạm và sơ suất nghiêm trọng trong quản lý công. Tòa án cấp cao thời điểm đó kết luận hội đồng thành phố đã tắc trách.
Hội đồng thành phố sau đó kháng cáo lên Tòa Phúc thẩm. Cơ quan này phần lớn giữ nguyên mức bồi thường nhưng có điều chỉnh một số kết luận. Không dừng lại, hội đồng thành phố – thông qua công ty bảo hiểm của mình – tiếp tục kháng cáo lên Tòa án Tối cao. Phán quyết cuối cùng đã được công bố vào tuần trước.
Thẩm phán từ hội đồng gồm 5 vị thẩm phán Tòa án Tối cao đã quyết định hủy bỏ toàn bộ khoản bồi thường thiệt hại hàng triệu đô, và chỉ tuyên bố cấp cho ông Daisley 90.000 NZD cho phần giá trị tài sản bị sụt giảm tại Knight Rd. Tòa phán quyết rằng đơn khiếu nại sơ suất ban đầu của ông đã được nộp quá thời hạn luật định, đồng nghĩa với việc khoản bồi thường cũ không còn hiệu lực pháp lý. Bên cạnh đó, ông Daisley cũng bị buộc phải trả 45,000 NZD án phí cho Hội đồng Quận Whangārei.
Chia sẻ với tờ Northern Advocate, ông Daisley bày tỏ sự thất vọng tràn trề và cho biết vụ kiện đã đảo lộn hoàn toàn cuộc sống của ông suốt 20 năm qua. Ông cảm thấy phán quyết này "thật khó tin", bởi nó đồng nghĩa với việc khoản tiền 4,2 triệu NZD vốn đã được giải ngân trước đó giờ đây sẽ bị thu hồi, trong khi phần lớn số tiền đó đã bị ngốn sạch vào chi phí theo đuổi kiện tụng. Hiện ông Daisley vẫn đang cân nhắc xem liệu có thể làm gì tiếp theo hay không.
Về phía Hội đồng Quận Whangārei, đại diện hội đồng cho biết vụ việc kéo dài này hoàn toàn do đơn vị bảo hiểm của họ là Riskpool đứng ra xử lý theo các điều khoản cam kết. "Toàn bộ chi phí pháp lý và các khoản phí liên quan đến tố tụng, bao gồm cả các đợt kháng cáo, đều do bên bảo hiểm chi trả. Đóng góp tài chính của hội đồng chỉ giới hạn ở mức khấu trừ theo hợp đồng bảo hiểm."
Hội đồng thành phố khẳng định họ đã tuân thủ nghiêm ngặt các tư vấn pháp lý và hướng dẫn từ phía bảo hiểm nhằm đảm bảo đúng quy định. Quyền quyết định có tiếp tục truy thu khoản tiền bồi thường đã trả cho ông Daisley hay không giờ đây thuộc về công ty bảo hiểm.
Nguồn cơn của cuộc "bẫy pháp lý" kéo dài gần 20 năm
Năm 2004, ông Daisley bắt đầu bước chân vào lĩnh vực khai thác khoáng sản khi mua lại một mỏ đá nằm cạnh trang trại trên đường Knight Rd. Phía người bán cam kết mỏ đá hoạt động hoàn toàn bình thường, chưa từng gặp rắc rối hay lệnh cấm nào. Tuy nhiên, vào tháng 11/2004, hội đồng thành phố đã cấp một bản Biên bản Thông tin Đất đai sai sót, trong đó khẳng định mỏ đá này chưa từng được cấp phép khai thác tài nguyên.
Kể từ năm 2005, hội đồng kiên quyết phủ nhận sự tồn tại của bất kỳ giấy phép nào, cáo buộc mỏ đá vốn đã vận hành gần 30 năm này là hoạt động trái phép và vô luật pháp. Vướng vào "vũng lầy" pháp lý, ông liên tiếp nhận các thông báo đình chỉ, xử phạt hành chính từ hội đồng, sau đó là các hành động cưỡng chế tại Tòa án Môi trường.
Không bỏ cuộc, năm 2006, ông Daisley chủ động nộp đơn xin cấp phép khai thác tài nguyên để chuẩn hóa hoạt động. Tuy nhiên nỗ lực này bị hội đồng bác bỏ và họ vẫn tiếp tục thực hiện các biện pháp chế tài.
Bước ngoặt xảy ra vào năm 2009 khi luật sư của ông Daisley bất ngờ phát hiện ra một giấy phép sử dụng đất cho mỏ đá đã được cấp từ tháng 2/1988 nằm sâu trong kho lưu trữ. Đây là lần đầu tiên ông Daisley biết đến sự tồn tại của văn bản này. Do áp lực nợ nần và nguy cơ bị ngân hàng tịch thu tài sản, ông Daisley đã phải bán tháo trang trại vào năm 2009 cho những người hàng xóm với mức giá "ép buộc".
Đến năm 2011, sau một cuộc chiến pháp lý kéo dài, hội đồng thành phố mới chính thức thừa nhận ông Daisley thực sự có giấy phép hợp pháp để vận hành mỏ đá và rút đơn kiện cưỡng chế.
Quá khủng hoảng sau "17 năm địa ngục", ông Daisley quyết định kiện ngược lại hội đồng thành phố vì hành vi sơ suất và sai phạm công quyền khi cố tình che giấu giấy phép hợp pháp. Tòa án Tối cao khi đó đã tuyên hội đồng phải bồi thường tổng cộng 4.279.622 NZD kèm lãi suất tăng lên từng ngày, bao gồm cả 50.000 NZD tiền phạt răn đe.
Hội đồng thành phố kháng án vào năm 2022. Đến cuối năm 2023, Tòa Phúc thẩm đưa ra một sửa đổi nhỏ: kết luận không có viên chức đương nhiệm nào của hội đồng biết về giấy phép năm 1988 nên không thể coi là cố tình che giấu. Dù vậy, các viên chức bị đánh giá là quá cẩu thả khi không tra cứu hồ sơ lưu trữ trước khi ra lệnh phạt cưỡng chế ông Daisley. Do đó, Tòa Phúc thẩm hủy bỏ tội danh sai phạm công quyền nhưng vẫn giữ nguyên nghĩa vụ bồi thường tiền cho ông Daisley.
Cuộc chiến pháp lý dai dẳng giữa chủ mỏ đá Malcolm James (Jimmy) Daisley và Hội đồng Quận Whangārei đã chính thức khép lại sau khi Tòa án Tối cao quyết định hủy bỏ phán quyết bồi thường thiệt hại trị giá 4,2 triệu NZD trước đó.Tuy nhiên, phán quyết mới nhất từ Tòa án Tối cao tuần qua đã đảo ngược hoàn toàn cục diện, tước đi mọi thành quả đòi công lý của chủ mỏ đá tội nghiệp.
Theo nzherald.co.nz – Lani Hoang